“BÉSAME MUCHO”

“Bésame mucho” liburuan, Carlos Gonzálezek, umeak aintzinan hezten zuten moduan hezi behar ditugula esaten du, hain zuzen ere, amodioarekin eta kontaktu fisikoarekin. Behin eta berriz azpimarratzen du, guk, gizakiok, ugaztunak garela, noski; eta horregatik, beste ugaztunak zelan hezten duten aztertu beharko genuke. Batez ere, gure “lehengusuak” diren primateak: txinpantzeak eta gorilak. Gatibutasun egoeran bizi direnak eta beren espeziengandik kontaktu ezer gutxi izan dutenak, ez dira egoki hezteko gai, eta zoritzarrez, batzuetan haien kumeen heriotza sorrarazten dute.

Eta gizakiok? Zein da umea hezteko modurik “normalena” edo egokiena? Carlosek dioen bezala, gaur egun gizakiok ez gara izaki askeak, instintuak alde batera utzi ditugulako eta giro ez naturalean bizi garelako. Beraz, esan genezake, guztiok gatibutasun egoeran bizi garela. Horregatik, umeak hezteko modua ere, erabateko aldaketa pairatu du, batez ere oinarrizko alderdietan eraginik.

Egia da, zaila eta konplexua dela esatea zein den modurik egokiena hezteko. Baina, argi dago, beste espeziengandik ezberdintzen gaituena arrazoia dela. Beraz, guk daukagun arrazoi hori erabili beharko dugu, gure arbasoek zelan bizi ziren asmatzeko eta umeak zergatik diren modukoak ulertu ahal izateko. Batez ere, gure bihotza erabili beharko dugu seme alabak zoriontsu izan daitezen pentsatuz.

Beste aldetik, hautespen naturala eta kulturala gugan ere eragina badauka. Hau da, genetika eta testuingurua. Batzuetan, gure ondorengoei geneak kopiatzeko prozesu konplexu horretan, akatsak sortzen dira, eta honi mutazioak deitzen zaie. Hauek, ausazkoak dira; berez, denok baikara “mutanteak”. Mutazioek aldaketak eragiten dituzte bizidunengan eta bizidunen populazioetan, gene-multzoen oreka apurtuz. Garrantzi handia dute, beraz, eboluzio biologikoaren prozesuan. Normalean, mutazioak gertatzen direnean, biziraupenerako baliagarria izango delako gertatzen dira. Hori dela eta, jokabideak ere aldatzen dira. Baina azken finean, borondatezko jokaerak aukeran daude jarraitu edo alde batera uzteko.

Hala ere, gizakion jokabideak, ez dira soilik geneen araberakoa izaten, baizik eta ikaskuntzarena ere, hau da, ikasitako jokabideak jarraibide izanik eta hezkuntzaren bidez ere, transmititu daitezke.

Bukatzeko esan, ugaztunak izanik, orokorrean, gure funtzioa dela, seme alabak zaindu, babestu eta elikatzea hazte prozesuan zehar. Buelta erdi eman beharko genioke animaliek duten berezko jokabideak haien kumeak hezteko, hori baita gure oinarria eta eboluzioaren biologia. Horregatik hausnartu beharko genuke zergatik gaur egun ematen den hezteko modua, eta Carlos Gonzálezek islatu nahi izan duena ere hori da, eta berarekin bat nator.